Temel şartlar
5901 sayılı Kanun'un 16. maddesine göre Türk vatandaşıyla evli yabancı, aşağıdaki şartlarla vatandaşlık başvurusunda bulunabilir:
- evliliğin en az üç yıldır sürmesi ve başvuru anında devam etmesi;
- eşlerin aile birliği içinde yaşaması;
- başvuranın evlilik birliğiyle bağdaşmayan bir faaliyette bulunmaması;
- millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bulunmaması.
Hangi evlilik geçerlidir
Yalnızca Türk hukukuna göre geçerli evlilik dikkate alınır; resmî nikâh olmadan yapılan dinî evlilik kabul edilmez. Yurt dışında yapılan evliliğin Türkiye'deki kayıtlara (konsolosluk aracılığıyla veya Türkiye'de) tescil edilmiş olması gerekir.
Evliliğin gerçekliğinin incelenmesi
Başvuru incelenirken evliliğin muvazaalı olmadığı araştırılır; eşlerle görüşme ve adres incelemesi yapılabilir. Birlikte yaşamayı gösteren kira sözleşmesi, tapu ve adres kaydı gibi belgelerin önceden hazırlanması faydalıdır.
Başvuru nereye yapılır
- Türkiye'de — yerleşim yerindeki İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü'ne;
- yurt dışında — Türkiye'nin dış temsilciliklerine (büyükelçilik veya konsolosluk).
Başvuru şahsen veya özel yetkili vekâletnameyle avukat aracılığıyla yapılabilir.
Evlilik sona ererse
Başvurudan sonra Türk vatandaşı eşin ölümü hâlinde aile birliği içinde yaşama ve evlilikle bağdaşmayan faaliyette bulunmama şartları aranmaz. Evliliğin butlanına karar verilse bile, vatandaşlığı kazanan eş evlenmede iyi niyetli ise Türk vatandaşlığını korur.
Diğer vatandaşlık yolları
Evlilik dışında Türk vatandaşlığı genel yoldan (uzun süreli ikamet sonrası) veya istisnai yoldan, örneğin yatırım yoluyla kazanılabilir. Yatırım şartları zaman zaman değiştiğinden başvuru tarihindeki güncel düzenlemenin kontrol edilmesi gerekir.